Category Archives: ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α’ ΛΥΚΕΙΟΥ

Ορμόνες

Ορμόνες

Παράγεται

Δράση

Οιστρογόνα

(οιστραδιόλη, οιστρόνη, οιστριόλη)

Ωοθήκη

·        Πολλαπλασιασμός των κυττάρων του βλεννογόνου της μήτρας

·        Δευτερεύοντα χαρακτηριστικά του φύλου

Προγεστερόνη

Ωοθήκη

(ωχρό σωμάτιο)

·        Ανάπτυξη των αδένων του βλεννογόνου της μήτρας

·        Άφθονη έκκριση γλυκογόνου

·        Αύξηση της αιμάτωσης

Τεστοστερόνη

Όρχεις

·        Φυσιολογική ανάπτυξη και λειτουργία των γεννητικών οργάνων

·        Δευτερεύοντα χαρακτηριστικά του φύλου

Ωοθυλακιοτρόπος ορμόνη (FSH)

Αδενοϋπόφυση

·        Διεγείρει την ωρίμανση των ωοθυλακίων

·        Διεγείρει τη μετατροπή του εναπομείνοντος ωοθυλακίου σε ωχρό σωμάτιο

Ωχρινοτρόπος ή ωχρινοποιητική ορμόνη (LH)

Αδενοϋπόφυση

·        Απότομη αύξηση της LH προκαλεί την ωοθυλακιορρηξία

 Γοναδοτροπίνη

Υποθάλαμος

·        Ελέγχει την υπόφυση

Χοριακή Γοναδοτροπίνη (HCG)

Τροφοβλάστη

·        Αναστέλλει την έμμηνο ρύση

Προγεστερόνη-οιστρογόνα

Πλακούντας

·        Εμποδίζουν την ωρίμανση νέων ωοθυλακίων  (αναστέλλεται η έμμηνος ρύση της εγκύου)

Ωκυτοκίνη

Υπόφυση

·        Δρα στους μυς της μήτρας προκαλώντας συστολές

Προλακτίνη

Υπόφυση

·        Ενεργοποιεί τη διαδικασία παραγωγής γάλακτος

Θέματα για το 3ο Κεφάλαιο

από τα παλιά θέματα του Κέντρου Εκπαιδευτικής Έρευνας

(Κ.Ε.Ε.)

1)      Ένα άτοµο, που αισθάνεται αδικαιολόγητα κόπωση, επισκέπτεται το γιατρό του ο οποίος του συνιστά:

α) Εργαστηριακές εξετάσεις για τον προσδιορισµό του επιπέδου της αιµοσφαιρίνης στο αίµα.

β) Διατροφή πλούσια σε ψάρια, συκώτι, πουλερικά και γαλακτοµικά.

γ) Κατανάλωση τροφών όπως δηµητριακά, σταφίδες, φακές.

Να δικαιολογήσετε τις οδηγίες του γιατρού.

 

2)      Γιατί οι καρδιακοί παλµοί ενός βρέφους τη στιγµή της γέννησης του µπορεί να φτάσουν µέχρι και 130 ανά λεπτό;

 

3)      Πότε ο παράγοντας ρέζους (Rh) µπορεί να δηµιουργήσει πρόβληµα σε ένα νεογέννητο βρέφος; Πώς µπορεί να ξεπεραστεί το πρόβληµα αυτό;

 

4)      Ποιος είναι ο ρόλος των τριχοειδών αγγείων;

 

5)      Να περιγράψετε τις βασικές λειτουργίες του αίµατος.

 

6)      Να περιγράψετε το µηχανισµό πήξης του αίµατος στην περίπτωση
τραυµατισµού.

 

7)      Ένας γιατρός χορηγεί σε ασθενή του βιταµίνη Κ και του συνιστά να

καταναλώνει τροφές πλούσιες σε Ασβέστιο (Ca).

Τι συµπτώµατα µπορεί να εµφανίζει ο ασθενής;

 

8)      Γιατί η οµάδα αίματος Ο δίνει αίµα σε όλες τις άλλες οµάδες (ομάδα – πανδότης), ενώ η ΑΒ µόνο στη δική της οµάδα;

 

9)      Ο µυϊκός ιστός των κοιλιών της καρδιάς είναι παχύτερος από τον ιστό των κόλπων. Επιπλέον ο µυϊκός ιστός της αριστερής κοιλίας είναι παχύτερος από τον αντίστοιχο της δεξιάς κοιλίας.

Να εξηγήσετε γιατί συµβαίνει αυτό.

 

10)   Να εξηγήσετε πού οφείλεται η ερυθρότητα στο πρόσωπο των ορειβατών όταν βρίσκονται σε µεγάλο υψόµετρο.

Μονοζυγωτικά και διζυγωτικά δίδυμα

Δεδομένα για τα μονοζυγωτικά δίδυμα (μονοωϊκά).

Τα μονοζυγωτικά δίδυμα μπορεί να προκύψουν με τρεις τρόπους.Εμβρυολογία 30

Α)   Περίπου στο ένα τρίτο των περιπτώσεων των μονοζυγωτικών διδύμων, ο διαχωρισμός των κυττάρων σεδύο ομάδες συμβαίνει πριν το σχηματισμό της τροφοβλάστης που πραγματοποιείται την 5η ημέρα. Αυτά τα δίδυμα έχουν διαφορετικούς αμνιακούς σάκους και χόρια (πλακούντες).

Β)   Περίπου στο 1% των περιπτώσεων των μονοζυγωτικών διδύμων, αυτά μοιράζονται τον ίδιο αμνιακό σάκο και το ίδιο χόριο (πλακούντα), καθώς ο διαχωρισμός των ιστών σε δύο ομάδες συμβαίνει μετά το σχηματισμό της εσωτερικής ομάδας κυττάρων και μετά τη δημιουργία του αμνιακού σάκουΣυμβαίνει, δημαδή, μετά την 9η ημέρα.

Γ)   Περίπου στα δύο τρίτα των περιπτώσεων μονοζυγωτικών διδύμων, ο διαχωρισμός συμβαίνει μετά το σχηματισμό της εσωτερικής ομάδας κυττάρων, αλλά πριν τη δημιουργία του αμνιακού σάκου. Συμβαίνει μετά την 5η ημέρα, αλλά πριν την 9η ημέρα. Αυτά τα δίδυμα μοιράζονται το ίδιο χόριο (πλακούντα), αλλά έχουν διαφορετικούς αμνιακούς σάκους.

Τα διζυγωτικά δίδυμα (διωϊκά) προκύπτουν από δύο σπερματοζωάρια που γονιμοποιούν δύο ωάρια. Τα δίδυμα αυτά αναπτύσσουν το καθένα ξεχωριστό αμνιακό σάκο, λεκιθικό σάκο, αλαντοϊκή μεμβράνη, πλακούντα και ομφάλιο λώρο. Τα διζυγωτικά δίδυμα μπορεί, σε μια ακραία περίπτωση, να έχουν διαφορετικό πατέρα, αν ωρίμασαν δύο ωάρια στη μητέρα  και αυτή ήρθε σε επαφή με δύο άνδρες σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Πηγή:Life” του Rickie Lewis, εκδόσεις  WCB-Mc Graw Hill, τρίτη έκδοση 1998.

Σύγκριση της εμβρυϊκής ανάπτυξης μεταξύ διαφόρων ειδών

Image

Απεικονίσεις εμβρύων ψαριού, σαλαμάνδρας, χελώνας, κοτόπουλου, χοίρου, μοσχαριού, λαγού και ανθρώπου σε διάφορα στάδια της ανάπτυξης τους. Οι απεικονίσεις αυτές σχεδιάστηκαν το 1901 από κάποιον εμβρυολόγο (δεν αναφέρεται το όνομά του).

Οι απεικονίσεις δημοσιεύονται στο βιβλίο “Life” του Rickie Lewis, εκδόσεις  WCB-Mc Graw Hill, τρίτη έκδοση 1998.

Το 1828 ένας άλλος εμβρυολόγος, ο γερμανός Karl Ernst von Baer, δεν κατάφερε να αναγνωρίσει δύο έμβρυα σε ένα πείραμα του, καθώς αυτά ήταν τόσο όμοια μεταξύ τους ώστε χωρίς ετικέτες δεν μπορούσε να διακρίνει αν ήταν έμβρυα θηλαστικών, ερπετών ή πουλιών.

Προσέξτε στις παραπάνω απεικονίσεις πόσο όμοια είναι τα έμβρυα μεταξύ τους στα αρχικά στάδια της εμβρυϊκής ανάπτυξης, όπως απεικονίζονται στην επάνω σειρά (Στάδιο Ι). Στα επόμενα στάδια της ανάπτυξης, τα έμβρυα διαφοροποιούνται και γίνονται ολοένα και πιο ευδιάκριτα μεταξύ τους, όπως απεικονίζονται στην τελευταία σειρά (Στάδιο ΙΙΙ).

Τα σχέδια αυτά έγιναν το 1901 και επομένως έχουν κάποιες ανακρίβειες.

Ο Κάρολος Δαρβίνος ερμήνευσε τις παρατηρήσεις του Karl Ernst von Baer ως αποδείξεις της θεωρίας του ότι διαφορετικά είδη προέρχονται ααπό έναν κοινό πρόγονο. 

Αργότερα, ο γερμανός επιστήμονας Ernst Haechel επέκτεινε την ερμηνεία του Δαρβίνου και πρότεινε ότι η ανάπτυξη των εμβρύων των θηλαστικών πραγματοποιείται μέσα από μια σειρά σταδίων που αναπαριστούν τις ενδιάμεσες εξελικτικές μορφές που προηγήθηκαν στα προηγούμενα εξελικτικά στάδια που προηγήθηκαν και κατέληξαν στις σημερινές μορφές των ζώων. Σήμερα, βέβαια, οι περισσσότεροι επιστήμονες δεν δέχονται τον βιογενετικό κανόνα του Haechel, όπως αποκαλείται η θεωρία του. Οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι οι εμβρυϊκές μορφές των αρχικών σταδίων μοιάζουν τόσο πολύ μεταξύ τους, καθώς δεν έχει προσωρήσει η διαδικασία της διαφοροποίησης. Επίσης, τα διαφορετικά είδη διέρχονται από παρόμοια στάδια καθώς τα κύτταρα τους οργανώνονται σε ιστούς και όργανα.

Σταυρόλεξο για τη δομή και τη λειτουργία του αναπαραγωγικού συστήματος

Πόσο καλά γνωρίζετε το αναπαραγωγικό σύστημα του άνδρα και της γυναίκας;

Πριν βιαστείτε ν’ απαντήσετε, συμπληρώστε πρώτα το παρακάτω Σταυρόλεξο με βιολογικούς όρους σχετικούς με το αναπαραγωγικού συστήματος του άνδρα και της γυναίκας.

https://www.dropbox.com/s/6z662kqcwt60s5d/%CE%94%CE%9F%CE%9C%CE%97%20%CE%9A%CE%91%CE%99%20%CE%9B%CE%95%CE%99%CE%A4%CE%9F%CE%A5%CE%A1%CE%93%CE%99%CE%91%20%CE%A4%CE%9F%CE%A5%20%CE%91%CE%9D%CE%91%CE%A0%CE%91%CE%A1%CE%91%CE%93%CE%A9%CE%93%CE%99%CE%9A%CE%9F%CE%A5%20%CE%A3%CE%A5%CE%A3%CE%A4%CE%97%CE%9C%CE%91%CE%A4%CE%9F%CE%A3.htm

Καλή επιτυχία!!!

Ερωτήσεις Βιολογίας Α’ Λυκείου για το Νευρικό Σύστημα (2ο Μέρος)

Ερωτήσεις Ανοικτού τύπου

για το Νευρικό Σύστημα

(2ο Μέρος)

Οι ερωτήσεις  προέρχονται από το υλικό

του Κέντρου Εκπαιδευτικής Έρευνας (ΚΕΕ)

Να απαντήσετε σύντοµα σε καθεµία από τις παρακάτω ερωτήσεις:

 

1. Να ταξινοµήσετε τους νευρώνες ανάλογα µε τη λειτουργία που επιτελούν

και να περιγράψετε την λειτουργία τους.

2. Να γίνει σαφής η διάκριση ανάμεσα στις έννοιες «νεύρο» και «νευρώνας».

3. Τα νεύρα είναι δέσµες δενδριτών ή νευροαξόνων, που συγκρατούνται µε

συνδετικό ιστό:

α. Σε ποιες κατηγορίες διακρίνονται τα νεύρα ανάλογα µε την λειτουργία τους;

β. Πόσα ζεύγη εγκεφαλικών νεύρων υπάρχουν και ποιες περιοχές νευρώνουν;

γ. Πόσα ζεύγη νωτιαίων νεύρων υπάρχουν και ποιες περιοχές νευρώνουν;

4. Τα αντανακλαστικά είναι αυτόµατες ακούσιες απαντήσεις που δίνει ο

οργανισµός σε διάφορα ερεθίσµατα:

α. Ποια είναι η σηµασία των αντανακλαστικών για τον οργανισµό;

β. Είναι απαραίτητη η συµµετοχή του εγκεφάλου σε όλα τα αντανακλαστικά;

γ. Να αναφέρετε δύο αντανακλαστικές αντιδράσεις.

5. Στο Κ.Ν.Σ. υπάρχει εγκεφαλονωτιαίο υγρό.

α. Πού παράγεται αυτό;

β. Σε ποιες περιοχές κυκλοφορεί;

γ. Ποιος είναι ο ρόλος του;

6. Δίνουµε µε το χέρι µας ένα κτύπηµα, περίπου στο µέσο του γόνατου, και

αυτόµατα εκτινάσσεται η κνήµη. Να εξηγήσετε το φαινόµενο.

7. Ένας σοβαρός τραυµατισµός στην σπονδυλική στήλη έχει ως συνέπεια να

παραλύσουν τα άνω άκρα:

α. Ποια περιοχή της σπονδυλικής στήλης έχει τραυµατιστεί;

β. Γιατί παρέλυσαν τα άνω άκρα;

8. Πού εντοπίζονται οι µήνιγγες και ποιος είναι ο ρόλος τους;

9. Ο προµήκης µυελός είναι από τις σηµαντικότερες λειτουργικές περιοχές του

στελέχους του εγκεφάλου.

α. Να γράψετε τρία κέντρα που εντοπίζονται στο προµήκη µυελό.

β. Γιατί βλάβη στον προµήκη µυελό συνεπάγεται το θάνατο;

10. Τι γνωρίζετε για τον υποθάλαμο;

11. Να εξηγήσετε γιατί είναι απαραίτητος ο συντονισµός της δράσης του

συµπαθητικού και του παρασυµπαθητικού συστήµατος για την φυσιολογική

λειτουργία των οργάνων που νευρώνουν.

12. Να γράψετε ένα παράδειγµα, που να δείχνει την ανταγωνιστική δράση των

δύο κλάδων του αυτόνοµου νευρικού συστήµατος.

13. Πώς αυξάνεται η επιφάνεια του φλοιού του εγκεφάλου και σε τι εξυπηρετεί

η αύξηση αυτή;

14. Τι θα συµβεί όταν ένας νευρώνας δεχθεί σε κάποιο σηµείο της µεµβράνης

του ένα ερέθισµα;

15. Πότε αυξάνεται η διαπερατότητα της µεµβράνης του νευρώνα σε ιόντα Na+;

16. Τι γνωρίζετε για τις κινητικές, τις αισθητικές και ις συνειρμικές περιοχές του εγκεφάλου.

17.  Να γνωρίζετε καλά τον Πίνακα της σελίδας 157.

Νευρώνας – Νευρική ώση (Προσομοίωση PHET)

ΦΥΛΛΟ ΕΡΓΑΣΙΑΣ

“ΝΕΥΡΩΝΑΣ»

 Νευρώνας Παρέμβαση 

Πατήστε επάνω στον παραπάνω σύνδεσμο για να δείτε το

Φύλλο Εργασίας για την προσομοίωση “ΝΕΥΡΩΝΑΣ”

Ενότητα Βιβλίου:

«Νευρώνες – Δυναμικό Ηρεμίας - Νευρική Ώση»

 Με βάση την Προσομοίωση του PhET

(Πανεπιστήμιο Colorado, ΗΠΑ)

«Νευρώνας»

Ερωτήσεις Βιολογίας για το Νευρικό Σύστημα (1ο Μέρος)

Ερωτήσεις Ανοικτού Τύπου

για το 9ο Κεφάλαιο – Νευρικό Σύστημα

Οι ερωτήσεις  προέρχονται από το υλικό

του Κέντρου Εκπαιδευτικής Έρευνας (ΚΕΕ)

Να απαντήσετε σύντοµα σε καθεµία από τις παρακάτω ερωτήσεις:

1.  Από ποια είδη κυττάρων αποτελείται ο νευρικός ιστός;

2.  Τι είναι η αντλία Na+ / K+; Πού βρίσκεται και ποιος είναι ο ρόλος της;

3.  Να αναφέρετε ονοµαστικά τα όργανα:
α. του κεντρικού νευρικού συστήµατος
β. του περιφερικού νευρικού συστήµατος

4.  Να περιγράψετε τη δοµή ενός νευρώνα.

5.  Τι σηµαίνει δυναµικό ηρεµίας και τι δυναµικό ενέργειας;

6.  Ποιος είναι ο ρόλος των νευρογλοιακών κυττάρων;

7.  Να αναφέρετε ονοµαστικά τους λοβούς του εγκεφάλου.

8.  Να αναφέρετε ονοµαστικά τους σχηµατισµούς που προστατεύουν τα όργανα
του κεντρικού νευρικού συστήµατος.

9.  Πού βρίσκονται οι µήνιγγες και ποιος είναι ο ρόλος τους;

10.  Με ποιο µηχανισµό ο οργανισµός αντιλαµβάνεται τις µεταβολές που

συµβαίνουν στο εξωτερικό περιβάλλον;

11.  Πώς ορίζεται η νευρική ώση;

12.  Τι ονοµάζεται νευρική οδός;

13.  Πώς διαφοροποιούνται οι νευρικοί οδοί;

14.  Πώς ορίζεται η σύναψη;

15.  Σε τι διαφέρει η φαιά ουσία από τη λευκή ουσία του νωτιαίου µυελού;

16. Το καθένα εγκεφαλικό ηµισφαίριο χωρίζεται σε λοβούς µε βαθιές αύλακες,
τις σχισµές.
α. Να ονοµάσετε τους λοβούς των ηµισφαιρίων.
β. Πού εντοπίζονται τα κέντρα της όρασης, της ακοής και της κίνησης;

17.  Τι είναι τα γάγγλια και σε ποια µέρη του νευρικού συστήµατος εµφανίζονται;

18.  Τα νεύρα είναι δέσµες δενδριτών ή νευροαξόνων, που συγκρατούνται µε
συνδετικό ιστό:
α. Σε ποιες κατηγορίες διακρίνονται τα νεύρα ανάλογα µε την λειτουργία τους;
β. Πόσα ζεύγη εγκεφαλικών νεύρων υπάρχουν και ποιες περιοχές νευρώνουν;
γ. Πόσα ζεύγη νωτιαίων νεύρων υπάρχουν και ποιες περιοχές νευρώνουν;

Απελευθέρωση Νευροδιαβιβαστών

Image

Απελευθέρωση Νευροδιαβιβαστή στη συναπτική σχισμή.

Όταν μια νευρική ώση φτάσει στα τελικά κομβία ενός νευρώνα, απελευθερώνονται νεευροδιαβιβαστές που διαχέονται στη συναπτική σχισμή. Στη συνέχεια οι νευροδιαβιβαστές προσδένονται στους υποδοχείς του μετασυναπτικού άκρου.