Category Archives: ΒΙΟΛΟΓΙΑ Α’ ΛΥΚΕΙΟΥ

Η πολυαναμενόμενη Τράπεζα Θεμάτων

Ο σύνδεσμος για την πολυαναμενόμενη Τράπεζα Θεμάτων του Υπουργείου:

http://exams-repo.cti.gr/category/25-biologia?Itemid

 

Περιλαμβάνει 200 προτεινόμενα Θέματα για το 2ο και το 4ο Θέμα.

Ένα από τα 200 θέματα αυτά θα κληρωθούν από την Τράπεζα Θεμάτων στις εξετάσεις του Ιουνίου 2014.

Θέματα του Κ.Ε.Ε. για το Δέκατο Κεφάλαιο

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 10

Αισθητήρια  όργανα – Αισθήσεις

Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ

 

   Να βάλετε  σε κύκλο  το  γράµµα που  αντιστοιχεί  στη  σωστή  απάντηση ή

   στη φράση που συµπληρώνει σωστά την πρόταση:

  1.            Τι είναι η αίσθηση;

α.  Η συλλογή πληροφοριών που αφορούν το περιβάλλον.

β.  Το  αποτέλεσµα   της  ερµηνείας  των   ερεθισµάτων   που  φτάνουν   στον

εγκέφαλο.

γ. ∆ιάφορες αλλαγές στη συγκέντρωση χηµικών ουσιών.

δ. Η ανίχνευση αλλαγών στη θερµοκρασία.

 

  1.            Για την αίσθηση της αφής υπεύθυνες είναι ορισµένες  οµάδες

α.  µηχανοϋποδοχέων

β.  χηµειοϋποδοχέων

γ. φωτοϋποδοχέων

δ. θερµοϋποδοχέων.

  1.            Ο χοριοειδής χιτώνας στο πρόσθιο τµήµα του σχηµατίζει

α.  το υαλώδες σώµα

β.  το σκληρό χιτώνα

γ. την ίριδα

δ. τα κωνία και τα ραβδία.

 

  1.             Το µέσο αυτί αποτελείται από

α.  τη σφύρα, τον άκµονα και τον αναβολέα

β.  την τυµπανική κοιλότητα, τον τυµπανικό υµένα και τρία οστάρια

γ. το πτερύγιο, τον ακουστικό πόρο και την κυψελίδα

δ. τον κοχλία, την ωοειδή θυρίδα και την ωοειδή µεµβράνη..

 

  1.            Το όργανο του Corti αποτελείται κυρίως από ειδικά κύτταρα, τα οποία είναι

α.  µηχανοϋποδοχείς

β.  χηµειοϋποδοχείς

γ. φωτοϋποδοχείς

δ. θερµοϋποδοχείς.

 

  1.            Το κέντρο της όσφρησης βρίσκεται

α.  στην παρεγκεφαλίδα

β.  στον προµήκη µυελό

γ. στο βρεγµατικό λοβό

δ. στη βάση του κροταφικού λοβού.

 

  1.                Πώς    ονοµάζονται     οι  τρεις   χιτώνες   από   τους   οποίους    αποτελείται     ο

    οφθαλµικός βολβός;

α. Αµφιβληστροειδής, σκληρός και κερατοειδής.

β. Χοριοειδής, κρυσταλοειδής και κερατοειδής.

γ. Αµφιβληστροειδής, σκληρός και χοριοειδής.

δ. Χοριοειδής, κρυσταλοειδής και σκληρός.

 

ΣΩΣΤΟ – ΛΑΘΟΣ

   Να χαρακτηρίσετε µε Σ (σωστό) ή µε Λ (λάθος) τις παρακάτω προτάσεις:

  1.             Ο οσφρητικός βλεννογόνος είναι το αισθητήριο της όσφρησης

και καλύπτει  το επάνω τµήµα της στοµατικής κοιλότητας.                    ( )

  1.             Το αυτί είναι το αισθητήριο όργανο της ακοής και αποτελείται

από τρία τµήµατα: το εξωτερικό, το εσωτερικό και το µέσο αυτί.                             ( )

  1.             Τα τρία ακουστικά οστάρια στο µέσο αυτί είναι η σφύρα,

ο άκµονας και ο αναβολέας.                                                                  (  )

4.            Οι αισθήσεις διακρίνονται σε σωµατικές και πνευµατικές.                        (  )

5.           Οι υποδοχείς της αφής και της πίεσης εµφανίζονται µε

µεγαλύτερη πυκνότητα στις άτριχες περιοχές του σώµατος.                        (  )

  1.             Οι υποδοχείς της ισορροπίας βρίσκονται στο εσωτερικό αυτί.                     (  )
  2.             Οι υποδοχείς της γεύσης και της όσφρησης είναι

µηχανοϋποδοχείς.                                                               (  )

 

ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗ ΚΕΝΩΝ

Να  συµπληρώσετε   µε  τους  κατάλληλους  όρους  τα  κενά  στις  παρακάτω

προτάσεις:

  1.   Το    αυτί    είναι    υπεύθυνο      για   την     αίσθηση      …………… και

………………………….. .

  1.             Στο   εσωτερικό     του   κοχλία    υπάρχουν      τρία   κανάλια,    το   τυµπανικό,

 

………………………….. και  ………………….. .

  1.             Για την αίσθηση της ισορροπίας οι υπεύθυνοι υποδοχείς είναι οι ακουστικές

……………………… και οι ακουστικές  ……………. .

  1.             Αισθητήριο  της  όσφρησης  είναι  ο  οσφρητικός        ……………..   ,  ενώ τα  ειδικά

όργανα της γεύσης είναι οι γευστικοί  ……………..

  1.               Οι τέσσερις βασικές γεύσεις είναι το γλυκό, το ξινό, ………………. και

……………..

  1.              Η    σφύρα      µεταδίδει,    µέσω    του    άκµονα,     τις   παλµικές     κινήσεις

…………………………….

  1.             Ο   αµφιβληστροειδής       χιτώνας     σχηµατίζει    ένα    άνοιγµα,    την   οπτική

……………..   απ’ όπου εξέρχεται το οπτικό  ……………..

 

 

   Να    αντιστοιχίσετε    τους   όρους   που   αναγράφονται      στη  Στήλη  Ι    µε  τις

    έννοιες ή τις φράσεις που αναγράφονται στη Στήλη ΙΙ. Για το σκοπό αυτό να γράψετε

   δίπλα από κάθε γράµµα της Στήλης Ι τον αριθµό που ταιριάζει από τη Στήλη ΙΙ (π.χ.  Α-1)

  1.           ΣΤΗΛΗ    Ι                        ΣΤΗΛΗ             ΙΙ

Α. ……… Κοχλίας                      1. µέσο αυτί

Β. ……… Ίριδα                          2. εξωτερικό αυτί

Γ. ……… Αναβολέας               3. εσωτερικό αυτί

∆. ……… Πτερύγιο

 

2.        ΣΤΗΛΗ   Ι                                         ΣΤΗΛΗ  ΙΙ

     Α. ……… Σκληρός χιτώνας          1. όργανο του Corti

     Β. ……… Αµφιβληστροειδής      2. ακτινωτό σώµα

                     χιτώνας                           3. κερατοειδής

     Γ. ……… Χοριοειδής χιτώνας     4. ωχρή κηλίδα

 

Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΝΟΙΚΤΟΥ ΤΥΠΟΥ

 

   Να χρησιµοποιήσετε  σωστά  τους  παρακάτω  όρους  και  να  διατυπώσετε,

   από µια πρόταση που να εκφράζει την έννοια του κάθε όρου :

 

     Ευσταχιανή σάλπιγγα          Κοχλίας                  Μηχανοϋποδοχείς

     Κυσταλλλοειδής φακός         Υαλώδες σώµα             Οσφρητικό νεύρο

     Ακουστικές ακρολοφίες        Γευστικοί κάλυκες        Πτερύγιο

 

   Να απαντήσετε σύντοµα σε καθεµία από τις παρακάτω ερωτήσεις

1.            Να αναφέρετε τα τµήµατα από τα οποία αποτελείται το αυτί.

 

2.            Ποιος είναι ο ρόλος της ευσταχιανής σάλπιγγας;

3.            Ποιες είναι οι σωµατικές αιασθήσεις και ποιες είναι οι ειδικές;

4.            Ποιες αλλαγές ανιχνεύουν οι µηχανοϋποδοχείς;

5.            Ποιες   αλλαγές    ανιχνεύουν    οι  χηµειοϋποδοχείς;    Στη   δηµιουργία    ποιων

 αισθήσεων παίζουν ρόλο;

6.            Πού βρίσκονται οι υποδοχείς των σωµατικών αισθήσεων;

7.            Ποια είναι η διαφορά ανάµεσα στον οξύ και στο χρόνιο πόνο;

 8.           Από τι είδους ιστό αποτελείται ο σκληρός χιτώνας του οφθαλµού;

9.              Ποιος είναι ο ρόλος των τριχιδίων και της κυψελίδας στο εξωτερικό αυτί;

10.            Από ποια τµήµατα αποτελείται το αυτί;

11.            Ποιοι υποδοχείς είναι υπεύθυνοι για την ισορροπία; Πού βρίσκονται;

12.            Πού   βρίσκεται   και  από  τι  είδους  κύτταρα   αποτελείται   ο  οσφρητικός

                βλεννογόνος;

13.          Πότε µειώνεται ή χάνεται η αίσθηση της όσφρησης;

14.          Ποιες είναι οι βασικές γεύσεις;

15.            Ποια είναι τα µέρη από τα οποία αποτελείται το µέσο αυτί;

 

     Να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις µε µια παράγραφο

  1.   Να εξηγήσετε  γιατί  δεν   µπορούµε  να  αντιληφθούµε  τη  γεύση  της  ξηράς

 τροφής, εάν δεν υπάρχει σάλιο στη γλώσσα.

  1.  Ποια  είναι  τα ειδικά  όργανα  της  γεύσης;  Σε   ποια  σηµεία  του  σώµατος

        βρίσκονται αυτά;

  1.  Πώς µπορεί να αποφευχθεί η απώλεια της γεύσης;

4.    Πώς   δηµιουργείται  νευρική   ώση,  όταν  οι  χηµικές  ουσίες  εισέλθουν  στη

              ρινική κοιλότητα;

  1.   Να συγκρίνετε τα κωνία και τα ραβδία και να αναφέρετε δύο διαφορές τους.

 

1.               Να διατάξετε τους όρους που ακολουθούν µε την κατάλληλη σειρά, ώστε η

 παλµική κίνηση  στην ωοειδή θυρίδα να  ερµηνευτεί  ως ήχος στο φλοιό του

εγκεφάλου:

   α) ωοειδής θυρίδα

   β) λέµφος του τυµπανικού καναλιού

   γ) κροταφικός λοβός

   δ) όργανο του Corti

   ε) βασική µεµβράνη

  στ) λέµφος του αιθουσαίου καναλιού

   ζ) κοχλιακό νεύρο.

2.                Ένας αθλητής τερµατίζει πρώτος  στην  κούρσα  των   400   m   µετ’ εµποδίων.

   Με   ποιο  τρόπο  η παραγκεφαλίδα    του  αντιλήφθηκε  τις   µεταβολές,  ώστε

   τελικά να ρυθµίσει την ισορροπία του σώµατός του; 

Θέματα του Κ.Ε.Ε. για το Τρίτο Κεφάλαιο

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 3

Κυκλοφορικό  σύστηµα

 

Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ

Να βάλετε  σε κύκλο  το  γράµµα που  αντιστοιχεί  στη  σωστή  απάντηση ή    στη φράση που συµπληρώνει σωστά την πρόταση:

  1.            Τα αγγεία του κυκλοφορικού συστήµατος, κατά µήκος των οποίων

διαχέονται τα διάφορα συστατικά στο µεσοκυττάριο χώρο, είναι

α. τα τριχοειδή αγγεία

β. οι φλέβες

γ. οι αρτηρίες

δ. τα λεµφικά αγγεία.

  1.            Τα τριχοειδή αγγεία

α. αποτελούνται από πολλές στιβάδες κυττάρων

β. περιέχουν µικρές βαλβίδες

γ. περιέχουν το 75% της ποσότητας του αίµατος

δ. παρεµβάλλονται µεταξύ αρτηριών και φλεβών.

3.            Η µέγιστη αρτηριακή πίεση

α.  παρατηρείται όταν η καρδιά χαλαρώνει

β.  είναι υπεύθυνη για τη ροή του αίµατος στις αρτηρίες

γ. είναι υπεύθυνη για την κίνηση του αίµατος στις φλέβες

δ. παρατηρείται στην πνευµονική αρτηρία.

  1.             Ο ρόλος των βαλβίδων στις φλέβες είναι

α.  να ελαττώνουν την πίεση του αίµατος

β.  να εµποδίζουν την αντίστροφη µετακίνηση του αίµατος

γ.  να σταθεροποιούν τη ροή του αίµατος

δ.  να ελαττώνουν τη ροή του αίµατος.

  

Να χαρακτηρίσετε µε (Σ)  σωστό ή µε (Λ) λάθος τις παρακάτω προτάσεις:

 

  1.            Ο καρδιακός µυς περιβάλλεται από ένα υµενώδες περίβληµα.             ( )
  2.            Ο καρδιακός µυς αποτελείται από ατρακτοειδείς µυϊκές ίνες,

που υπακούουν στη θέλησή µας.                                        ( )

  1.            Το µυοκάρδιο καλύπτεται εσωτερικά από το περικάρδιο.                 ( )
  2.            Το µυοκάρδιο περιβάλλεται από το περικαρδιακό υγρό.                  ( )

5.            Ο δεξιός κόλπος επικοινωνεί διαµέσου βαλβίδας µε τον αριστερό.   ( )

6.              Ο δεξιός κόλπος επικοινωνεί µε την δεξιά κοιλία και ο αριστερός

κόλπος µε την αριστερά κοιλία.                                                     (  )

7.               Η αριστερά κοιλία έχει παχύτερα τοιχώµατα και στέλνει το αίµα

σε µεγάλες αποστάσεις.                                                             (  )

 8.                 Στους φυσιολογικούς ενήλικες αντιστοιχούν 70 περίπου κτύποι

καρδιάς ανά λεπτό.                                                                 (  )

9.                 Όταν ο άνθρωπος ασκείται ή εργάζεται έντονα, δεν επηρεάζεται

ο ρυθµός των κτύπων της καρδιάς του.                                               (  )

10.                   Τα τριχοειδή αγγεία έχουν διάµετρο περίπου ίση µε τη διάµετρο  ενός ερυθροκυττάρου.                                                               (

11.            Η διαφορά ωσµωτικής πίεσης µεταξύ φλεβιδίων και  µεσοκυττάριου υγρού έχει ως αποτέλεσµα την απορρόφηση  υγρού από τα φλεβίδια.                (  )

 

Να συµπληρώσετε µε τους κατάλληλους όρους τα κενά στις παρακάτω προτάσεις:

1.  Τα ερυθρά αιµοσφαίρια παράγονται στο ……………………….. των ……………… .

Ο  ρόλος τους  είναι να   µεταφέρουν  …………………………  στα κύτταρα  και να

αποµακρύνουν   ……………………………. του   ……………………………… από  αυτά.

Αυτό γίνεται µε την βοήθεια της …………………………… .

  1.     Στα ……………………………… ……………………………… γίνεται  ανταλλαγή χρήσι-

 

µων µε άχρηστες ουσίες, που πρέπει να αποβληθούν. Κατόπιν το αίµα αφού

περάσει    από    διάφορα     όργανα,    επανέρχεται       …………………  ………….. της

καρδιάς διαµέσου …………… και ………….. κοίλης φλέβας.

 

Να   αντιστοιχίσετε      τους   όρους    που   αναγράφονται       στη   στήλη  Ι     µε τις     έννοιες ή τις φράσεις που αναγράφονται στη στήλη ΙΙ. Για το σκοπό αυτό  να γράψετε δίπλα από κάθε γράµµα της στήλης Ι τον αριθµό που ταιριάζει  από τη στήλη ΙΙ (π.χ.  Α-1)

  1.             ΣΤΗΛΗ  Ι                                     ΣΤΗΛΗ ΙΙ

Α. ……… Φλέβες                                1.  αγγεία που συµµετέχουν στην

      Β. ……… Αρτηρίες                         ανταλλαγή των ουσιών ανάµεσα

στο αίµα και τους ιστούς

      Γ. ……… Τριχοειδή                   2.  εµποδίζουν την παλινδρόµηση του

      ∆. ……… Βαλβίδες                       αίµατος                                                                                                                                            3.  αγγεία που µεταφέρουν το αίµα

από την καρδιά στην περιφέρεια

 

  1.             ΣΤΗΛΗ  Ι                                           ΣΤΗΛΗ  ΙΙ

 

Α. ……… Λευκοκύτταρα                       1. περιέχουν αιµοσφαιρίνη

Β. ……… Αιµοπετάλια                         2. έχουν διάρκεια ζωής όσο και ο

Γ. ……… Ερυθροκύτταρα                   ανθρώπινος οργανισµός

                                                           3. αυξάνονται όταν µολυνθεί ο

οργανισµός                                                                                                                                     4.   έχουν σηµαντικό ρόλο στην διαδικασία πήξης του                                                                   αίματος

    3.              ΣΤΗΛΗ  Ι                                        ΣΤΗΛΗ  ΙΙ

     Α. ……… Ινωδογόνο             1.  οµάδα 20 πρωτεϊνών που συµβάλλουν

     Β. ……… Συµπλήρωµα              στην καταστροφή παθογόνων μικρο-                                                                                               οργανισµών

Γ. ……… Αλβουµίνες            2.  παίζουν σηµαντικό ρόλο στη

διαδικασία πήξης του αίµατος                                                                                                                                                      3.   πρωτεΐνες που µεταφέρουν το

οξυγόνο και το διοξείδιο του άνθρακα

                                            4.  συµβάλουν στη διατήρηση σταθερής

ωσµωτικής πίεσης στο αίµα

 

4.               ΣΤΗΛΗ Ι                                                   ΣΤΗΛΗ  ΙΙ

Α. ……… Μεσογειακή                          1.  ερυθροκύτταρα µε δρεπανοειδές σχήµα

αναιµία                                               2.   µειωµένη παραγωγή της Β αλυσίδας

Β. ……… ∆ρεπανοκυτταρική                της αιµοσφαιρίνης

αναιµία                                               3.  αυξηµένη παραγωγή λευκοκυττάρων

    Γ. ……… Αιµολυτική αναιµία        4.  καταστροφή των ερυθροκυττάρων

 

Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΝΟΙΚΤΟΥ ΤΥΠΟΥ

Να απαντήσετε σύντοµα σε καθεµία από τις παρακάτω ερωτήσεις:

  1.            Ποια είναι η δοµή της αιµοσφαιρίνης;
  2.            Πώς γίνεται η µεταφορά του οξυγόνου και του διοξειδίου του άνθρακα από

την αιµοσφαιρίνη;

  1.            Γιατί οι φλέβες έχουν βαλβίδες, ενώ οι αρτηρίες δεν έχουν;
  2.            Ποια είναι η διαφορά µεταξύ σφυγµού και καρδιακού παλµού;

5.              Πού οφείλεται η πτώση της πίεσης του αίµατος όταν αυτό µετακινείται από

τις αρτηρίες  προς  τα  τριχοειδή;  Σε  τι εξυπηρετεί  η  ελαχιστοποίηση  της πίεσης στα τριχοειδή;

6.           Oι άνθρωποι κατατάσσονται σε τέσσερις οµάδες αίµατος στο σύστηµα ΑΒΟ.                            Να γράψετε το  είδος των  αντισωµάτων και των  αντιγόνων που έχει η κάθε                            οµάδα.

 7.             Γιατί υπάρχουν βαλβίδες µεταξύ

α)           δεξιάς κοιλίας και πνευµονικής αρτηρίας

β)            αριστερής κοιλίας και αορτής;

  1.   Σε ποιο διαµέρισµα της καρδιάς καταλήγουν οι πνευµονικές φλέβες;                                   Γιατί το αίµα, που µεταφέρουν, έχει µεγάλη περιεκτικότητα σε οξυγόνο;
  2.             Το  αίµα,  που   διοχετεύεται  διαµέσου   της  πνευµονικής    αρτηρίας   στους πνεύµονες,   έχει σκούρο   κόκκινο   χρώµα.  Γιατί  συµβαίνει   αυτό;                                   Πώς   το εξηγείτε;

 

Να απαντήσετε στις παρακάτω ερωτήσεις µε µια παράγραφο:

1.           Ποιος είναι ο ρόλος των τριχοειδών αγγείων;

2.            Να περιγράψετε τις  βασικές λειτουργίες του αίµατος.

                3.            Να   περιγράψετε    το   µηχανισµό   πήξης   του   αίµατος   στην                                                περίπτωση τραυµατισµού.

4.            Ένας γιατρός   χορηγεί  σε  ασθενή   του  βιταµίνη   Κ  και  του  συνιστά                                    να καταναλώνει τροφές πλούσιες σε Ca. Τι συµπτώµατα µπορεί να                                            εµφανίζει ο ασθενής;

5.            Γιατί η  οµάδα Ο δίνει αίµα σε όλες τις  άλλες οµάδες, ενώ η ΑΒ µόνο στη

δική της οµάδα;

6.            Ο µυϊκός ιστός των κοιλιών της καρδιάς είναι παχύτερος  από τον ιστό                                      των όλπων. Επιπλέον ο µυϊκός ιστός της αριστερής κοιλίας είναι                                                παχύτερος από τον αντίστοιχο της δεξιάς κοιλίας.                                                                        Να εξηγήσετε γιατί συµβαίνει αυτό.

 7.         Να εξηγήσετε  πού  οφείλεται  η  ερυθρότητα  στο  πρόσωπο  των  ορειβατών όταν βρίσκονται σε µεγάλο υψόµετρο.                                                                                                       8.     Γιατί οι καρδιακοί παλµοί ενός βρέφους τη στιγµή της γέννησης του                                          µπορεί  να φτάσουν µέχρι και 130 ανά λεπτό;                                                                                                                                                                                                                                 9.         Πότε  ο παράγοντας  ρέζους (Rh) µπορεί να  δηµιουργήσει πρόβληµα σε ένα

νεογέννητο βρέφος; Πώς µπορεί να ξεπεραστεί το πρόβληµα αυτό                                               10.      Ένα  άτοµο, που  αισθάνεται αδικαιολόγητα κόπωση, επισκέπτεται το γιατρό  του ο οποίος του συνιστά:

α)    Εργαστηριακές  εξετάσεις για  τον  προσδιορισµό του  επιπέδου της                                           αιµοσφαιρίνης στο αίµα.

β)    ∆ιατροφή πλούσια σε ψάρια, συκώτι, πουλερικά και γαλακτοµικά.

γ)    Κατανάλωση τροφών όπως δηµητριακά, σταφίδες, φακές.

    Να δικαιολογήσετε τις οδηγίες του γιατρού. 

Θέματα του Κ.Ε.Ε. για το Δωδέκατο Κεφάλαιο

 

ΚΕΦΑΛΑΙΟ 12

Αναπαραγωγή  –  Ανάπτυξη

Α. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΚΛΕΙΣΤΟΥ ΤΥΠΟΥ

Να βάλετε  σε κύκλο  το  γράµμα που  αντιστοιχεί  στη  σωστή  απάντηση ή στη φράση που συµπληρώνει σωστά την πρόταση:

  1.            Στα σπερµατικά σωληνάρια των όρχεων γίνεται παραγωγή

α. της ορµόνης τεστοστερόνης

β. σπερµατοζωαρίων

γ. σπέρµατος

δ. της ορµόνης προγεστερόνης.

 

  1.             Η ορµόνη τεστοστερόνη είναι υπεύθυνη

α. για τη φυσιολογική ανάπτυξη των γεννητικών οργάνων

β. για τη σωστή λειτουργία των γεννητικών οργάνων

γ. για τα δευτερεύοντα χαρακτηριστικά του ανδρικού φύλου

δ. για όλα όσα αναφέρονται στα α, β, γ.

 

  1.            Η επιδιδυµίδα είναι ένας περιελιγµένος σωλήνας στο πίσω µέρος κάθε

                όρχεως µέσα στον οποίο

α. αποθηκεύονται και ωριµάζουν τα σπερµατοζωάρια

β. παράγονται τα σπερµατοζωάρια

γ. παράγονται ορµόνες υπεύθυνες για τα αντρικά χαρακτηριστικά

δ. υπάρχουν τα αρχικά γεννητικά κύτταρα (σπερµατογόνια).

 

  1.            Η υγεία του εµβρύου επηρεάζεται

α.  από τον τρόπο ζωής της µητέρας

β.  από τη διατροφή της µητέρας

γ. από κληρονοµικές ασθένειες

δ. ισχύουν όλα όσα αναφέρονται στα α, β, γ.

 

 5.           Η  ορµόνη προλακτίνη, που  παράγεται  από την  υπόφυση  αµέσως  µετά τον   τοκετό,

α.  προκαλεί την ωρίµανση ενός νέου ωοθυλακίου

β.  προκαλεί την αποβολή του πλακούντα

γ. ενεργοποιεί τη διαδικασία παραγωγής γάλακτος στη µητέρα

δ. επαναφέρει τον τράχηλο στη φυσιολογική του µορφή.

 

  1.             Το γονιµοποιηµένο ωάριο εµφυτεύεται

α.  στη µια από τις δύο ωοθήκες

β.  στις σάλπιγγες

γ. στα τοιχώµατα της µήτρας

δ. στα τοιχώµατα του κόλπου.

 

ΣΩΣΤΟ  Ή ΛΑΘΟΣ

Να χαρακτηρίσετε µε Σ (σωστό) ή µε Λ (λάθος) τις παρακάτω προτάσεις:

  1.   Το σπέρµα είναι ένα γαλακτώδες υγρό, που περιέχει σπερµατοζωάρια και εκκρίσεις από διάφορους αδένες, µε σπουδαιότερες αυτές του προστάτη.                                             (  )
  2.   Από τα αρχικά σπερµατικά κύτταρα, τα σπερµατογόνια, παράγονται τα σπερµατοζωάρια.                                                 (  )
  3.   Οι ωοθήκες και οι όρχεις είναι αδένες, οι οποίοι παράγουν µόνο ωάρια και σπερµατοζωάρια αντίστοιχα.                             (  )
  4.   Στην επιδιδυµίδα παράγονται τα ωάρια, τα οποία µετακινούνται στις ωοθήκες, όπου γίνεται η ωρίµανσή τους.                         (  )
  5.    Από τα σπερµατογόνια, που είναι τα αρχικά γεννητικά κύτταρα, µε διαδοχικές µιτωτικές διαιρέσεις παράγονται  τα σπερµατοζωάρια.                                    (  )
  6.    Τα σπερµατοζωάρια και τα ωάρια είναι γεννητικά κύτταρα, τα οποία περιέχουν το µισό αριθµό χρωµατοσωµάτων  από τα υπόλοιπα σωµατικά κύτταρα.      (  )
  7.    Κατά τη γονιµοποίηση, ένα µεγάλο πλήθος σπερµατοζωαρίων  εισέρχεται µέσα σε ένα ωάριο, µε τη βοήθεια ειδικών ενζύµων.                              ( )

 

ΣΥΜΠΛΗΡΩΣΗ ΚΕΝΩΝ

       Να  συµπληρώσετε   µε  τους  κατάλληλους  όρους  τα  κενά  στις  παρακάτω      προτάσεις:

  1.          ……..   ………………. ……………….. βρίσκονται µέσα στους όρχεις και από τα κύτταρα των τοιχωµάτων τους αρχίζει η παραγωγή των σπερµατοζωαρίων.

2.          Η   σηµαντικότερη        από    τις  ορµόνες,     που    παράγεται      στους    όρχεις,    είναι  ….     …………………….. .

3.          Από την  εξωκρινή µοίρα των  ωοθηκών παράγονται     …………………. και  από την ενδοκρινή οι ορµόνες ………………… και ………………………. .

4.          Τα   αντισυλληπτικά        χάπια    διακόπτουν       τη   ρήξη      ……………………………. ή αποτρέπουν την  εµφύτευση του γονιµοποιηµένου …………………………….  στη   …………………….. .

 

      Β. ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ΑΝΟΙΚΤΟΥ ΤΥΠΟΥ

   Να απαντήσετε σύντοµα σε καθεµία από τις παρακάτω ερωτήσεις:

  1.             Να  γράψετε    τα  όργανα    από   τα  οποία   αποτελείται   το  αναπαραγωγικό

σύστηµα της γυναίκας.

2.            Σε ποιο τµήµα των όρχεων αποθηκεύονται τα σπερµατοζωάρια; Ποια είναι η διαδροµή,    που  ακολουθούν     από   τη  στιγµή  που φεύγουν  από  το  χώρο

αποθήκευσης τους µέχρι την έξοδό τους από την ουρήθρα;

  1.            Ποια είναι τα δευτερεύοντα χαρακτηριστικά του γυναικείου φύλου και ποιες ορµόνες είναι υπεύθυνες για την εµφάνισή τους;
  2.             Να γράψετε δύο αιτίες που προκαλούν ανδρική στειρότητα.
  3.             Να αναφέρετε πέντε µεθόδους αντισύλληψης.
  4.            Ποια  είναι  τα  δευτερεύοντα χαρακτηριστικά  του  αντρικού  φύλου; Σε  ποια ηλικία εµφανίζονται αυτά και ποια ορµόνη είναι υπεύθυνη για την εµφάνισή    τους;

 

Να    απαντήσετε     στις   παρακάτω      ερωτήσεις      µε   µια  παράγραφο.

  1.             Να περιγράψετε τη δοµή ενός σπερµατοζωαρίου.
  2.            Ποια βρέφη χαρακτηρίζονται ως:

α.  ∆ιζυγωτικά δίδυµα;

β. Μονοζυγωτικά δίδυµα;

  1.            Γιατί είναι απαραίτητος ο προγεννητικός έλεγχος στους µέλλοντες γονείς;
  2.             Συµβατικά, ως πρώτη ηµέρα του έµµηνου κύκλου, ορίζουµε την ηµέρα που

αρχίζει  η  έµµηνη  ρύση.  Η   διάρκεια  ζωής  του  ωαρίου  και   του σπερµα- τοζωαρίου είναι, το µέγιστο, 48 ώρες. Η διάρκεια του έµµηνου κύκλου είναι  28 ηµέρες:

α. Παίρνοντας υπόψη τα παραπάνω να υπολογίσετε ποιες ηµέρες του κύκλου

είναι δυνατόν να γίνει σύλληψη. Να αιτιολογήσετε την απάντησή σας.

β. Γιατί η παραπάνω διαδικασία δε µπορεί να χρησιµοποιηθεί ως αξιόπιστη

µέθοδος αντισύλληψης;

  1.             Να ορίσετε τις παρακάτω έννοιες:

   α. Γονιµοποίηση

   β. Ζυγωτό 

Ορμόνες

Ορμόνες

Παράγεται

Δράση

Οιστρογόνα

(οιστραδιόλη, οιστρόνη, οιστριόλη)

Ωοθήκη

·        Πολλαπλασιασμός των κυττάρων του βλεννογόνου της μήτρας

·        Δευτερεύοντα χαρακτηριστικά του φύλου

Προγεστερόνη

Ωοθήκη

(ωχρό σωμάτιο)

·        Ανάπτυξη των αδένων του βλεννογόνου της μήτρας

·        Άφθονη έκκριση γλυκογόνου

·        Αύξηση της αιμάτωσης

Τεστοστερόνη

Όρχεις

·        Φυσιολογική ανάπτυξη και λειτουργία των γεννητικών οργάνων

·        Δευτερεύοντα χαρακτηριστικά του φύλου

Ωοθυλακιοτρόπος ορμόνη (FSH)

Αδενοϋπόφυση

·        Διεγείρει την ωρίμανση των ωοθυλακίων

·        Διεγείρει τη μετατροπή του εναπομείνοντος ωοθυλακίου σε ωχρό σωμάτιο

Ωχρινοτρόπος ή ωχρινοποιητική ορμόνη (LH)

Αδενοϋπόφυση

·        Απότομη αύξηση της LH προκαλεί την ωοθυλακιορρηξία

 Γοναδοτροπίνη

Υποθάλαμος

·        Ελέγχει την υπόφυση

Χοριακή Γοναδοτροπίνη (HCG)

Τροφοβλάστη

·        Αναστέλλει την έμμηνο ρύση

Προγεστερόνη-οιστρογόνα

Πλακούντας

·        Εμποδίζουν την ωρίμανση νέων ωοθυλακίων  (αναστέλλεται η έμμηνος ρύση της εγκύου)

Ωκυτοκίνη

Υπόφυση

·        Δρα στους μυς της μήτρας προκαλώντας συστολές

Προλακτίνη

Υπόφυση

·        Ενεργοποιεί τη διαδικασία παραγωγής γάλακτος

Θέματα για το 3ο Κεφάλαιο

από τα παλιά θέματα του Κέντρου Εκπαιδευτικής Έρευνας

(Κ.Ε.Ε.)

1)      Ένα άτοµο, που αισθάνεται αδικαιολόγητα κόπωση, επισκέπτεται το γιατρό του ο οποίος του συνιστά:

α) Εργαστηριακές εξετάσεις για τον προσδιορισµό του επιπέδου της αιµοσφαιρίνης στο αίµα.

β) Διατροφή πλούσια σε ψάρια, συκώτι, πουλερικά και γαλακτοµικά.

γ) Κατανάλωση τροφών όπως δηµητριακά, σταφίδες, φακές.

Να δικαιολογήσετε τις οδηγίες του γιατρού.

 

2)      Γιατί οι καρδιακοί παλµοί ενός βρέφους τη στιγµή της γέννησης του µπορεί να φτάσουν µέχρι και 130 ανά λεπτό;

 

3)      Πότε ο παράγοντας ρέζους (Rh) µπορεί να δηµιουργήσει πρόβληµα σε ένα νεογέννητο βρέφος; Πώς µπορεί να ξεπεραστεί το πρόβληµα αυτό;

 

4)      Ποιος είναι ο ρόλος των τριχοειδών αγγείων;

 

5)      Να περιγράψετε τις βασικές λειτουργίες του αίµατος.

 

6)      Να περιγράψετε το µηχανισµό πήξης του αίµατος στην περίπτωση
τραυµατισµού.

 

7)      Ένας γιατρός χορηγεί σε ασθενή του βιταµίνη Κ και του συνιστά να

καταναλώνει τροφές πλούσιες σε Ασβέστιο (Ca).

Τι συµπτώµατα µπορεί να εµφανίζει ο ασθενής;

 

8)      Γιατί η οµάδα αίματος Ο δίνει αίµα σε όλες τις άλλες οµάδες (ομάδα – πανδότης), ενώ η ΑΒ µόνο στη δική της οµάδα;

 

9)      Ο µυϊκός ιστός των κοιλιών της καρδιάς είναι παχύτερος από τον ιστό των κόλπων. Επιπλέον ο µυϊκός ιστός της αριστερής κοιλίας είναι παχύτερος από τον αντίστοιχο της δεξιάς κοιλίας.

Να εξηγήσετε γιατί συµβαίνει αυτό.

 

10)   Να εξηγήσετε πού οφείλεται η ερυθρότητα στο πρόσωπο των ορειβατών όταν βρίσκονται σε µεγάλο υψόµετρο.

Μονοζυγωτικά και διζυγωτικά δίδυμα

Δεδομένα για τα μονοζυγωτικά δίδυμα (μονοωϊκά).

Τα μονοζυγωτικά δίδυμα μπορεί να προκύψουν με τρεις τρόπους.Εμβρυολογία 30

Α)   Περίπου στο ένα τρίτο των περιπτώσεων των μονοζυγωτικών διδύμων, ο διαχωρισμός των κυττάρων σεδύο ομάδες συμβαίνει πριν το σχηματισμό της τροφοβλάστης που πραγματοποιείται την 5η ημέρα. Αυτά τα δίδυμα έχουν διαφορετικούς αμνιακούς σάκους και χόρια (πλακούντες).

Β)   Περίπου στο 1% των περιπτώσεων των μονοζυγωτικών διδύμων, αυτά μοιράζονται τον ίδιο αμνιακό σάκο και το ίδιο χόριο (πλακούντα), καθώς ο διαχωρισμός των ιστών σε δύο ομάδες συμβαίνει μετά το σχηματισμό της εσωτερικής ομάδας κυττάρων και μετά τη δημιουργία του αμνιακού σάκουΣυμβαίνει, δημαδή, μετά την 9η ημέρα.

Γ)   Περίπου στα δύο τρίτα των περιπτώσεων μονοζυγωτικών διδύμων, ο διαχωρισμός συμβαίνει μετά το σχηματισμό της εσωτερικής ομάδας κυττάρων, αλλά πριν τη δημιουργία του αμνιακού σάκου. Συμβαίνει μετά την 5η ημέρα, αλλά πριν την 9η ημέρα. Αυτά τα δίδυμα μοιράζονται το ίδιο χόριο (πλακούντα), αλλά έχουν διαφορετικούς αμνιακούς σάκους.

Τα διζυγωτικά δίδυμα (διωϊκά) προκύπτουν από δύο σπερματοζωάρια που γονιμοποιούν δύο ωάρια. Τα δίδυμα αυτά αναπτύσσουν το καθένα ξεχωριστό αμνιακό σάκο, λεκιθικό σάκο, αλαντοϊκή μεμβράνη, πλακούντα και ομφάλιο λώρο. Τα διζυγωτικά δίδυμα μπορεί, σε μια ακραία περίπτωση, να έχουν διαφορετικό πατέρα, αν ωρίμασαν δύο ωάρια στη μητέρα  και αυτή ήρθε σε επαφή με δύο άνδρες σε σύντομο χρονικό διάστημα.

Πηγή:Life” του Rickie Lewis, εκδόσεις  WCB-Mc Graw Hill, τρίτη έκδοση 1998.

Σύγκριση της εμβρυϊκής ανάπτυξης μεταξύ διαφόρων ειδών

Image

Απεικονίσεις εμβρύων ψαριού, σαλαμάνδρας, χελώνας, κοτόπουλου, χοίρου, μοσχαριού, λαγού και ανθρώπου σε διάφορα στάδια της ανάπτυξης τους. Οι απεικονίσεις αυτές σχεδιάστηκαν το 1901 από κάποιον εμβρυολόγο (δεν αναφέρεται το όνομά του).

Οι απεικονίσεις δημοσιεύονται στο βιβλίο “Life” του Rickie Lewis, εκδόσεις  WCB-Mc Graw Hill, τρίτη έκδοση 1998.

Το 1828 ένας άλλος εμβρυολόγος, ο γερμανός Karl Ernst von Baer, δεν κατάφερε να αναγνωρίσει δύο έμβρυα σε ένα πείραμα του, καθώς αυτά ήταν τόσο όμοια μεταξύ τους ώστε χωρίς ετικέτες δεν μπορούσε να διακρίνει αν ήταν έμβρυα θηλαστικών, ερπετών ή πουλιών.

Προσέξτε στις παραπάνω απεικονίσεις πόσο όμοια είναι τα έμβρυα μεταξύ τους στα αρχικά στάδια της εμβρυϊκής ανάπτυξης, όπως απεικονίζονται στην επάνω σειρά (Στάδιο Ι). Στα επόμενα στάδια της ανάπτυξης, τα έμβρυα διαφοροποιούνται και γίνονται ολοένα και πιο ευδιάκριτα μεταξύ τους, όπως απεικονίζονται στην τελευταία σειρά (Στάδιο ΙΙΙ).

Τα σχέδια αυτά έγιναν το 1901 και επομένως έχουν κάποιες ανακρίβειες.

Ο Κάρολος Δαρβίνος ερμήνευσε τις παρατηρήσεις του Karl Ernst von Baer ως αποδείξεις της θεωρίας του ότι διαφορετικά είδη προέρχονται ααπό έναν κοινό πρόγονο. 

Αργότερα, ο γερμανός επιστήμονας Ernst Haechel επέκτεινε την ερμηνεία του Δαρβίνου και πρότεινε ότι η ανάπτυξη των εμβρύων των θηλαστικών πραγματοποιείται μέσα από μια σειρά σταδίων που αναπαριστούν τις ενδιάμεσες εξελικτικές μορφές που προηγήθηκαν στα προηγούμενα εξελικτικά στάδια που προηγήθηκαν και κατέληξαν στις σημερινές μορφές των ζώων. Σήμερα, βέβαια, οι περισσσότεροι επιστήμονες δεν δέχονται τον βιογενετικό κανόνα του Haechel, όπως αποκαλείται η θεωρία του. Οι επιστήμονες υποστηρίζουν ότι οι εμβρυϊκές μορφές των αρχικών σταδίων μοιάζουν τόσο πολύ μεταξύ τους, καθώς δεν έχει προσωρήσει η διαδικασία της διαφοροποίησης. Επίσης, τα διαφορετικά είδη διέρχονται από παρόμοια στάδια καθώς τα κύτταρα τους οργανώνονται σε ιστούς και όργανα.

Σταυρόλεξο για τη δομή και τη λειτουργία του αναπαραγωγικού συστήματος

Πόσο καλά γνωρίζετε το αναπαραγωγικό σύστημα του άνδρα και της γυναίκας;

Πριν βιαστείτε ν’ απαντήσετε, συμπληρώστε πρώτα το παρακάτω Σταυρόλεξο με βιολογικούς όρους σχετικούς με το αναπαραγωγικού συστήματος του άνδρα και της γυναίκας.

https://www.dropbox.com/s/6z662kqcwt60s5d/%CE%94%CE%9F%CE%9C%CE%97%20%CE%9A%CE%91%CE%99%20%CE%9B%CE%95%CE%99%CE%A4%CE%9F%CE%A5%CE%A1%CE%93%CE%99%CE%91%20%CE%A4%CE%9F%CE%A5%20%CE%91%CE%9D%CE%91%CE%A0%CE%91%CE%A1%CE%91%CE%93%CE%A9%CE%93%CE%99%CE%9A%CE%9F%CE%A5%20%CE%A3%CE%A5%CE%A3%CE%A4%CE%97%CE%9C%CE%91%CE%A4%CE%9F%CE%A3.htm

Καλή επιτυχία!!!

Ερωτήσεις Βιολογίας Α’ Λυκείου για το Νευρικό Σύστημα (2ο Μέρος)

Ερωτήσεις Ανοικτού τύπου

για το Νευρικό Σύστημα

(2ο Μέρος)

Οι ερωτήσεις  προέρχονται από το υλικό

του Κέντρου Εκπαιδευτικής Έρευνας (ΚΕΕ)

Να απαντήσετε σύντοµα σε καθεµία από τις παρακάτω ερωτήσεις:

 

1. Να ταξινοµήσετε τους νευρώνες ανάλογα µε τη λειτουργία που επιτελούν

και να περιγράψετε την λειτουργία τους.

2. Να γίνει σαφής η διάκριση ανάμεσα στις έννοιες «νεύρο» και «νευρώνας».

3. Τα νεύρα είναι δέσµες δενδριτών ή νευροαξόνων, που συγκρατούνται µε

συνδετικό ιστό:

α. Σε ποιες κατηγορίες διακρίνονται τα νεύρα ανάλογα µε την λειτουργία τους;

β. Πόσα ζεύγη εγκεφαλικών νεύρων υπάρχουν και ποιες περιοχές νευρώνουν;

γ. Πόσα ζεύγη νωτιαίων νεύρων υπάρχουν και ποιες περιοχές νευρώνουν;

4. Τα αντανακλαστικά είναι αυτόµατες ακούσιες απαντήσεις που δίνει ο

οργανισµός σε διάφορα ερεθίσµατα:

α. Ποια είναι η σηµασία των αντανακλαστικών για τον οργανισµό;

β. Είναι απαραίτητη η συµµετοχή του εγκεφάλου σε όλα τα αντανακλαστικά;

γ. Να αναφέρετε δύο αντανακλαστικές αντιδράσεις.

5. Στο Κ.Ν.Σ. υπάρχει εγκεφαλονωτιαίο υγρό.

α. Πού παράγεται αυτό;

β. Σε ποιες περιοχές κυκλοφορεί;

γ. Ποιος είναι ο ρόλος του;

6. Δίνουµε µε το χέρι µας ένα κτύπηµα, περίπου στο µέσο του γόνατου, και

αυτόµατα εκτινάσσεται η κνήµη. Να εξηγήσετε το φαινόµενο.

7. Ένας σοβαρός τραυµατισµός στην σπονδυλική στήλη έχει ως συνέπεια να

παραλύσουν τα άνω άκρα:

α. Ποια περιοχή της σπονδυλικής στήλης έχει τραυµατιστεί;

β. Γιατί παρέλυσαν τα άνω άκρα;

8. Πού εντοπίζονται οι µήνιγγες και ποιος είναι ο ρόλος τους;

9. Ο προµήκης µυελός είναι από τις σηµαντικότερες λειτουργικές περιοχές του

στελέχους του εγκεφάλου.

α. Να γράψετε τρία κέντρα που εντοπίζονται στο προµήκη µυελό.

β. Γιατί βλάβη στον προµήκη µυελό συνεπάγεται το θάνατο;

10. Τι γνωρίζετε για τον υποθάλαμο;

11. Να εξηγήσετε γιατί είναι απαραίτητος ο συντονισµός της δράσης του

συµπαθητικού και του παρασυµπαθητικού συστήµατος για την φυσιολογική

λειτουργία των οργάνων που νευρώνουν.

12. Να γράψετε ένα παράδειγµα, που να δείχνει την ανταγωνιστική δράση των

δύο κλάδων του αυτόνοµου νευρικού συστήµατος.

13. Πώς αυξάνεται η επιφάνεια του φλοιού του εγκεφάλου και σε τι εξυπηρετεί

η αύξηση αυτή;

14. Τι θα συµβεί όταν ένας νευρώνας δεχθεί σε κάποιο σηµείο της µεµβράνης

του ένα ερέθισµα;

15. Πότε αυξάνεται η διαπερατότητα της µεµβράνης του νευρώνα σε ιόντα Na+;

16. Τι γνωρίζετε για τις κινητικές, τις αισθητικές και ις συνειρμικές περιοχές του εγκεφάλου.

17.  Να γνωρίζετε καλά τον Πίνακα της σελίδας 157.